با عرض سلام و روز بخیر خدمت همراهان گرامی

در این پست می خواهیم به بررسی داستان های واقع گرا و قلمرو آن بپردازیم، پس با ما همراه باشید.

در معنای کلی، به آثار ادبی و هنری که متعهد به واقعیت باشند، آثار واقع گرا می گویند و این تعریف را می توان حتی به آثاری هم که در گذشته دور به رشته تحریر در آمده، تسری داد. داستان های واقع گرا بخشی از خواندنی های کودکان و نوجوانان را تشکیل می دهند. این داستان ها محصول ذهن خلاق نویسنده هستند و در عین حال ارتباط تنگاتنگی با واقعیت ها دارند. این داستان ها در قالب رمان و داستان کوتاه، ارائه می شوند.

کودکان و نوجوانان در کنار خواندن و لذت بردن از قصه های کهن و فانتزی های نو به تدریج به عرصه داستان های واقعی نیز علاقه مند می شوند و از خواندن آنها استقبال می کنند،زیرا می خواهند به واقعیت وجود خود و همسالانشان پی ببرند و درباره روابط بین انسان ها بیشتر بدانند، با حوزه های مختلف مسائل و مشکلات همسالانشان آشنا شوند و به این نکته پی ببرند که مشکلات و مصائب، آرزوها  و خواسته های آنها منحصر به فرد نیست و دیگران هم در آنها شریک هستند. یکی از جنبه های مثبت داستان های واقعی کودکان و نوجوانان، فراهم کردن زمینه مناسب برای شناخت خودشان و ظرفیت هایی است که دارند. از نظر دیگر ، سهیم شدن در داستان های واقعی، دید آنها را نسبت به زندگی وسیع تر می کند و یاد می گیرند که از زوایای مختلفی که نویسندگان این آثار پیش روی آنها باز می کنند،به جهان و مسائل آن بنگرند. داستان های واقع گرا، الگوهای مثبت و منفی بر گرفته شده از زندگی را در اختیار کودکان قرار می دهند تا آنها توان رویارویی با مشکلات و شرایط زندگی انسانی را به دست آورند.

گستره ی داستان های واقعی

کارشناسان مختلف داستان های واقع گرا را از نظر دورن مایه به شکل های گوناگون طبقه بندی کرده اند که در این پست به چند گونه از آنها اشاره می کنیم.

1:داستان های واقعی حیوانی: حیوانات همیشه در دایره توجه کودکان و نوجوانان قرار دارند، چه به شکل تمثیلی و چه در قالب فانتزی های نو و چه در داستان های واقعی. آنچه در داستان های واقعی حیوانی باید مورد توجه قرار بگیرد، این است که حیوانات با تمام ظرفیت های حیوانی خود در این داستان ها ظاهر می شوند؛بنابراین نه با انسان سخن می گویند و نه رفتارهایشان نماد رفتار انسانی است. رابطه کاملا طبیعی انسان با حیوان و یا زندگی خود حیوان در طبیعت،مدنظر است.

نمونه هایی از داستان های واقعی حیوانی:

(سپید دندان،اثر جک لندن)

(آوای وحش،اثر جک لندن)

2:داستان های واقع گرای تاریخی: یکی دیگر از زمینه هاست که می تواند در خواننده نوجوان کشش به وجود آورد،چون پس زمینه این داستان ها گذشته است.خواه این گذشته مربوط به صد سال پیش باشد یا هزار سال و دو هزار سال پیش. داستان های مربوط به گذشته به کودکان کمک می کند تا ببینند که زمان در حال تغییر است، ملت ها به اوج می رسند و سقوط می کنند،ولی آنچه بدون تغییر باقی می ماند،نیاز های جهانی انسانی است؛مثل آزادی،حس تعلق داشتن،برخورداری از احترام و عشق و...(همو،ص 516).

نمونه ای از داستان واقع گرای تاریخی:

(کودک سرباز و دریا، اثر ژرژ فون ویله)

3:داستان هایی درباره مسائل و مشکلات کودکان و نوجوانان: مهم ترین گونه داستان های واقع گرا را تشکیل می دهند، زیرا کودکان و نوجوانان بیشترین استقبال را از این نوع داستان ها دارند.این گونه داستان ها از تنوع بسیار بر خوردار اند. کودک در درون خانواده در رابطه با اعضای دیگر و مبارزه ای که برای رسیدن به حق خود در خانواده دارد، خود زمینه ای است برای داستان های متنوع: بچه کوچک خانواده بودن و زور شنیدن،دختر بودن و مورد تبعیض قرار گرفتن،برخورد های خانوادگی، اختلاف با خواهران و برادران، فاصله بین نسل ها و... که دامنه ای نامحدود دارد.

نمونه هایی از این داستان ها:

(احمد و نی نی کوچولو،نوشته نیره توکلی)

(قصه های من و مامان،نوشته ویولت رازق پناه)

4:داستان های عاشقانه:موضوع عشق به خصوص در دوران نوجوانی یکی از درون مایه هایی است که نسبت به آن هم نیاز وجود دارد و هم علاقه. رمان ها و داستان های عاشقانه خوب از حد برخورد های عاطفی ساده و گاه طنز آمیز نمی گذرد و در همین حد در تخلیه عاطفی نوجوانان تاثیر مثبت به جای می گذارد.

نمونه ای از داستان های عاشقانه:

(نخل،اثر هوشنگ مرادی کرمانی)

*توجه: بخش هایی از این کتاب زیبا در فیلم موجود در پست قبلی توسط خانم فریا اشراقی خوانده شد.

5: داستان های ماجرایی: یکی دیگر از انواع داستان های واقعی است که به دلیل تحرک و ماجراپردازی با روحیه ماجراجوی نوجوانان بسیار همخوانی دارد. با وجود آنکه معمولا داستان های واقعی به رویداد عادی می پردازند،ولی در نوع ماجرایی این داستان ها با اتفاقاتی روبه رو هستیم که گرچه قابلیت وقوع دارند،ولی جزو ماجرای های روزمره به حساب نمی آیند. در این داستان ها معمولا گرانیگاه داستان بیشتر ماجراهاست تا افراد گرچه شخصیت ها نیز گاه محور ماجرا پردازی واقع می شوند.

نمونه ای از داستان های ماجرایی:

(سختون،نوشته ناصر ایرانی)

در پایان لازم است این نکته ذکر شود که متاسفانه نویسندگان ایرانی اغلب خود را روی مسائل و مشکلات دوره نوجوانی متمرکز کرده اند و طبعا به ترسیم روی تاریک زندگی می پردازند و از ورود به عرصه های دیگر مثل ؛ داستان های عاشقانه،ماجرایی پلیسی،مرموز و حادثه ای پرهیز می کنند و همین امر سبب یکنواخنی در ساختار داستان واقعی شده است. ضمن آنکه تعداد داستان های واقعی خاص کودکان بسیار اندک است. امید است که این مسئله،به صورت ژرف و عمیق مورد توجه قرار بگیرد.

ممنون از توجه شما

#رشتاک روزی درخت تنومندی خواهد شد.