با سلام و عرض ادب خدمت همراهان گرامی

در این پست می خواهیم به بررسی  قلمرو آثار مستند(کتاب های علمی) بپردازیم. پس با ما همراه باشید. 

کودکان علاوه بر داستان و شعر به کتاب های غیر ادبی و مستند نیاز دارند،زیرا می خواهند محیط طبیعی و اجتماعی خود را بشناسند و با دستاورد های علمی، فکری،فرهنگی و هنری آشنا شوند تا با شناخت بهتری بتوانند مسائل خود را حلاجی نمایند. پهنه دانش و معارف بشری گستره آثار مستند را تشکیل می دهد، ولی در هر حوزه ای ،کودکان انتظار های خاصی دارند که الزاما منطبق با خواسته های بزرگسالان نیست. مسلما بین نیاز های کودک پیش دبستانی که هنوز دارای تفکر منطقی نیست و درک درستی از مفاهیم اساسی نظیر،زمان و مکان،عدد و اندازه و علیت و... ندارد با نیاز ها و علایق نوجوانی که در آستانه تفکر انتزاعی که کمال یافته ترین تفکر انسانی است قرار دارد، فاصله بسیار است ولی کودکی که در سه سالگی با کتاب های مفهومی علمی و تا حدودی اجتماعی آشنا شد و اجازه یافته مرحله چیستی را با غنای کامل پشت سر بگذارد، در نوجوانی به اوج درجه هوشمندی خود می رسد.

جادوی امروز، جادوی علم است و علم به خودی خود شگفت انگیز و جذاب است. آنچه در کتاب های علمی باید مدنظر باشد، استفاده درست از این جاذبه هاست. برای گسترش دید علمی در خوانندگان کودک و نوجوان و همچنین هدایت حس جست وجوگری آنها به سمت و سویی که به تجربه های علمی منتهی شود، باید این واقعیت را پذیرفت که امروز، کودکان دارای ذهن علمی تری نسبت به پدران و مادرانشان هستند و به مراتب سریع تر از بزرگسالان به مهارت های استفاده از فناوری های جدید مجهز می شوند.

کتاب های علمی را می توان در چند دسته جای داد:

الف: کتاب های علمی عمومی: کتاب هایی که نمی توان آنها را به یکی از شاخه های علوم محدود کرد، چون به طور وسیع و در عین حال کلی به مباحث علمی می پردازند. این کتاب ها عمدتا کتاب های پایه هستند و برای آشنایی با خود علم تالیف می شوند.

نمونه ای از این کتاب ها:

(مجموعه کتاب های فسقلی خوب نگاه کن،نویسنده: آن واندر اسن)

ب: جهان جانداران: زیر مجموعه آن زندگی نباتات، قلمرو جانوران و بدن انسان خواهد بود. در این رده بزرگ با وسعتی که گونه های نباتی و جانوری دارند و همچنین پیچیدگیهای بدن انسان،کودک با جهانی پایان ناپذیر روبه روست. شگفتی های زندگی نباتی و جانوری می تواند عامل سرگرم کننده،لذت بخش و در عین حال آگاهی بخش باشد.

نمونه ای از این کتاب ها:

(کتاب لانه ساز ها،اثر برت کیچن)

ج: زمان و فضا:یکی دیگر از حوزه های مورد علاقه کودکان و نوجوانان است که سرشار از شگفتی هاست. زمین و تحولات آن در طول تاریخ و اصولا مقوله های زمین شناسی، محیط زیست،جو و هوا، فضا،انرژی و مباحثی درباره فیزیک،شیمی و... می تواند برای کودکان و نوجوانان که میل شدیدی به شناختن دارد، از جذابیت بسیار برخوردار است.

نمونه ای از این کتاب ها:

(داستان عصر یخبندان،نویسندگان؛رز وایلر،جرالد ایمز)

د: موضوع انرژی: تاکنون آنچه مورد بحث قرار گرفت ازاختیار بشر خارج بوده و انسان فقط می توانسته قوانین حاکم بر آن را کشف کند، ولی مقوله هایی در مباحث مربوط به فیزیک و شیمی وجود دارد که نقش انسان در آنها بسیار تعیین کننده است.« با ورود به قلمرو فیزیک و شیمی ما به عرصه ای از علم وارد می شویم که به طور فزاینده ای انسان را در نظم دوباره بخشیدن به حیات طبیعی به نفع خواسته ها و احتیاجات بشر توانا می کند.» (آربوث نات،1964،ص 595).

در یک جمع بندی کلی کتاب های علمی باید دارای درون مایه روشن ،واضح و جذاب وجالب و باب روز باشد و در انتخاب آنها به دانش پایه و علایق و توانایی جذب و درک کودک توجه شده باشد. گرچه مباحث علمی معمولا مقوله های اثبات شده ای هستند ، ولی اینکه نویسنده از چه دری وارد شود و از کجا کودک را وارد مقوله مورد بحث کند،هنر بزرگی است. توصیه می شود که در کنار انتخاب کتاب های مختلف برای کودکان و نوجوانان از کتاب های علمی نیز استفاده شود.

ممنون از توجه شما

#رشتاک روزی درخت تنومندی خواهد شد.